Duchowy ring

Tomasz Strużanowski: Znamy się od wielu lat, w osobistych kontaktach zwracamy się do siebie po imieniu. Czy możemy w taki sposób przeprowadzić i opublikować tę rozmowę?

Ks. Michał Rogoziński: Oczywiście.

Skąd pomysł i potrzeba napisania powieści? Zawsze lubiłeś pisać? W szkole tworzyłeś wzorcowe wypracowania z polskiego, czy dopiero później coś Cię w pewnym momencie zainspirowało?

Pomóż w rozwoju naszego portalu

Wspieram

Reklama

Od kilku lat nosiłem się z zamiarem napisania książki. Lubię czytać, szczególnie wciągające historie. W szkole miałem szczęście do dobrych polonistek, które zaszczepiły we mnie miłość do literatury. W szkole średniej (a chodziłem do Liceum Katolickiego w Pelplinie) brałem udział w szkolnym konkursie literackim i udawało mi się go wygrać. Zostałem redaktorem naczelnym szkolnej gazetki, mając tym samym na co dzień kontakt z twórczością uczniów. To był piękny czas. Gdy nadeszła pandemia, w 2020 r. rozpocząłem pracę nad „Dekretem”. Pierwsze rozdziały ukazywały się w moich mediach społecznościowych, aby nieco umilić ludziom ten trudny czas, z którym wszyscy się zmagaliśmy. Po kilku tygodniach porzuciłem jednak ten projekt, dając mu nieco oddechu. Co chwilę jednak byłem motywowany przez znajomych, aby pisać dalej i postarać się o wydanie książki. Do tematu powróciłem we wrześniu zeszłego roku. Szczęśliwie udało się ukończyć powieść i dzisiaj mogę ją z dumą oddać w ręce czytelników.

Ile w „Dekrecie” jest realiów, a ile fikcji? Czy ktoś z Twojego otoczenia odnajdzie siebie samego w którymś z bohaterów? Czy zawarłeś w powieści jakieś swoje przeżycia?

Od samego początku założyłem, że „Dekret” będzie powieścią fikcyjną. Jej bohaterowie nie mają odzwierciedlenia w realnym świecie. Oczywiście, miałem pewne inspiracje, ale potraktowałem je w dość luźny sposób. Pierwsi czytelnicy dostrzegli, że w powieści można mnie zauważyć, np. w zainteresowaniach głównego bohatera ks. Pawła. Podobnie jak ja jest on wielkim kinomanem oraz grywa w golfa. Natomiast w przeciwieństwie do niego nie jestem wielkim fanatykiem mrożonej herbaty ani nie jeżdżę smartem. Ksiądz Marek z kolei choruje na cukrzycę, z którą i ja się borykam. Co do moich przeżyć, to z pewnością można do nich zaliczyć katechezę w przedszkolu i lekcję o św. Janie Pawle II, którą poprowadził ks. Paweł. Podobnie jak on przemierzałem również szpitalne korytarze w mojej pierwszej parafii, udzielając chorym sakramentów. Są też inne drobne podobieństwa, jak chociażby kapłan wspominany przez głównego bohatera powieści, który rokrocznie analizował, kto złożył mu życzenia z okazji urodzin, a kto nie. Jednak w dużej mierze bohaterowie mojej powieści są postaciami fikcyjnymi.

Reklama

Przedstawione przez Ciebie życie na warszawskiej plebanii wygląda sielankowo. Świetny proboszcz, który nie ma w sobie nic z despoty, lubiący się nawzajem i wspierający się wikariusze, dogadzająca ich podniebieniu i matkująca im gospodyni. W życiu kapłańskim to norma czy wyjątek?

Mogę powiedzieć o swoich doświadczeniach z 13 lat kapłaństwa, a jestem obecnie wikariuszem w trzeciej parafii. Jest różnie. Tam, gdzie jest większy zespół kapłanów, może dochodzić do różnych podziałów. To jest naturalne. Zderzają się różne wizje kapłaństwa, jak i prowadzenia duszpasterstwa. Jedni są bardziej aktywni, inni mniej. Czasami wikariusz może mieć wiele – jego zdaniem – ciekawych pomysłów, które zderzają się z wizją prowadzenia parafii przez proboszcza. Wówczas trzeba iść na kompromis i wypracować wspólną ścieżkę, którą będzie podążała cała pasterska ekipa. Różnie także bywa z atmosferą na plebanii. Mam doświadczenie plebanii, która rzeczywiście była domem. Gospodyni dogadzała kapłanom, często pytała, co mają ochotę zjeść. Dla mnie chociażby gotowała zupę klopsową, która pojawia się w książce. Ale dla kontrastu znam również plebanię, gdzie kuchnia była zamykana wieczorem na klucz i żaden z kapłanów nie miał do niej dostępu.

Reklama

Nie zawahałeś się przed pokazaniem księżowskiego czarnego charakteru w postaci dziekana ks. Zbigniewa. Z doświadczenia dobrze wiemy, że to nie jest tylko fikcja literacka – zdarzają się tacy księża. Dlaczego poczynania takich despotów, gnębiących wszystkich wokoło, nie spotykają się – ani w życiu, ani w Twojej powieści – z natychmiastową reakcją, z napomnieniem, a jeśli to nie pomaga, z ostracyzmem otoczenia?

Ksiądz Zbigniew również jest postacią fikcyjną, aczkolwiek wiem, że i tacy kapłani się zdarzają. Osobiście miałem szczęście do dziekanów, którzy moim zdaniem bardzo dobrze pełnili swoją posługę. Pisząc „Dekret”, nie chciałem, aby to była powieść cukierkowa, ale realna. Skoro wśród kapłanów można spotkać trudne charaktery, to i na kartach mojej powieści nie mogło ich zabraknąć. Dziekan ks. Zbigniew jest gburem i cholerykiem. Uważny czytelnik szybko zorientuje się, co jest tego powodem. Ten kapłan nie myśli racjonalnie, bo ma konkretny problem, z którym nie potrafi sobie poradzić. To dotyka również księży w realnym świecie. Co do reakcji moich bohaterów na postawę ks. Zbigniewa, myślę, że jeszcze nie dojrzeli do tego, aby z nim otwarcie porozmawiać. Ale dojrzeją – wątek nie jest zakończony. W realnym świecie natomiast często ludzie nie chcą się wtrącać do cudzych problemów, zwłaszcza gdy chodzi o przełożonego. Trudno zwrócić uwagę komuś, od kogo jest się zależnym.

Dobrze jest mieć takiego ordynariusza, jak powieściowy bp Andrzej? Opisałeś rzeczywistość czy pozwoliłeś sobie na głośne wyrażenie marzeń?

Reklama

Oczywiście, że dobrze! Co więcej, od ordynariusza oczekuje się postawy ojcowskiej. Obecnie moja diecezja czeka na nowego biskupa, natomiast mogę powiedzieć, że do poprzedniego zwracałem się z prośbą i zawsze zostałem wysłuchany. Swoją drogą, mam świadomość tego, że na biskupach ciąży ogromny obowiązek i niełatwe zadanie kierowania Kościołem partykularnym. Często spotykają się z wieloma trudnymi sprawami i muszą podejmować decyzje, które nie zadowolą wszystkich. Jakiś czas temu odnalazłem na YouTube kanał Patrycji Churlak, nazywającej samą siebie „nawróconą wiedźmą”, na którym prowadzi cykl rozmów z hierarchami „Biskup też człowiek”. Są to bardzo ciekawe wywiady, w których ukazuje ona człowieczeństwo tych, którym czasami próbuje się przypisywać jakieś ponadludzkie cechy i moce. Tak nie jest. Biskupi i kapłani to tylko ludzie, którzy również popełniają błędy. Powieściowy bp Andrzej póki co stara się być blisko swoich kapłanów i traktować ich po ojcowsku. Ale czy tak zawsze będzie? To się jeszcze okaże…

Jakie przesłanie chciałeś skierować do czytelnika? Że nawet umierającą duchowo parafię można uratować? Że życie kapłańskie, kapłańska aktywność nie ma sensu bez prawdziwego, osobowego kontaktu z Bogiem? Że nawet z samego dna może człowieka wyciągnąć pomocna ręka drugiego człowieka? Że księża – skądinąd gorliwi i pełni dobrych chęci – mają niekiedy poczucie klęski i wypalenia?

Głównym tematem powieści „Dekret” jest walka duchowa. Toczy się ona na różnych płaszczyznach. Ta podstawowa to oczywiście umarła duchowo parafia w Modlińcu – wspólnota, która jest w ruinie i należy dołożyć wszelkich starań, aby ją wskrzesić. Nie bez znaczenia jest również wątek walki duchowej, która dzieje się wewnątrz głównych bohaterów. Najważniejszym jednak przesłaniem jest nadzieja, która płynie z pełnej ufności modlitwy. „Dekret” jest przepełniony modlitwą. Moim pragnieniem jest, aby po lekturze tej powieści czytelnik jeszcze bardziej zapragnął zawierzać Bogu swoje trudności i nie tracił nadziei. W końcu „Dekret” ma swoją premierę w roku nadziei.

Sądząc po zakończeniu powieści, w którym wiele wątków pozostaje w zawieszeniu, planujesz zapewne kontynuację. Piszesz już drugą część?

Reklama

Tak. Od początku mierzyłem wysoko. „Dekret” można nazwać czterystustronicowym prologiem, wprowadzającym w temat odbudowy modlińskiej parafii. Całą powieść mam rozpisaną na osiem tomów. Począwszy od tomu drugiego, nad którym niedawno rozpocząłem pracę, kolejne części będą pisane w kluczu siedmiu sakramentów świętych. Będę się starał poruszać w nich ważne, realne problemy, pojawiające się w większości parafii, jak również sposoby ich rozwiązania. Nie chcę zdradzać zbyt wiele, aby nie odbierać radości z lektury; mogę tylko powiedzieć, że ktoś, kto dotrwa do epilogu „Dekretu”, będzie mógł się domyślać, w jakim gatunku literackim będą pisane kolejne części. Mam nadzieję, że czytelnicy z chęcią rozgoszczą się na dłużej w Modlińcu, bo będzie się działo wiele!

Gdzie będzie można nabyć Twoją debiutancką książkę?

Będzie można ją zakupić przez stronę internetową: www.slowazdusza.pl.

Drodzy Bracia i Siostry! W Rzymie na Awentynie znajduje się opactwo benedyktyńskie św. Anzelma. Jako siedziba Instytutu Studiów Wyższych oraz opactwa prymasa benedyktynów skonfederowanych, stanowi ono miejsce, które łączy w sobie modlitwę, naukę i zarządzanie, czyli te trzy płaszczyzny aktywności, które cechują życie Świętego, któremu opactwo jest dedykowane: Anzelmowi z Aosty, którego 900. rocznica śmierci przypada w tym roku. Liczne inicjatywy, podjęte zwłaszcza przez diecezję Aosty z okazji tej rocznicy, ukazały zainteresowanie, które nadal budzi ten średniowieczny myśliciel. Jest on znany również jako Anzelm z Bec i Anzelm z Canterbury, ponieważ związany był w tymi miastami. Kim jest ta osobistość, z którą trzy miejsca, oddalone od siebie i znajdujące się w trzech różnych krajach - we Włoszech, we Francji i w Anglii - czują się szczególnie związane? To mnich o intensywnym życiu duchowym, znakomity wychowawca młodzieży, teolog o niezwykłych zdolnościach spekulatywnych, mądry zarządca i niezłomny obrońca „libertas Ecclesiae” - wolności Kościoła. Anzelm jest jedną z wybitnych osobowości średniowiecza, potrafił połączyć wszystkie te przymioty dzięki głębokiemu doświadczeniu mistycznemu, które zawsze kierowało jego myślą i działalnością. Św. Anzelm urodził się w 1033 r. (lub na początku 1034 r.) w Aoście jako pierworodny syn znamienitej rodziny. Jego ojciec był człowiekiem szorstkim, oddającym się rozkoszom życia i trwoniącym swój majątek; matka zaś to kobieta szlachetnych obyczajów i głębokiej pobożności (por. Eadmero, „Vita s. Anselmi”, PL 159, col. 49). To matka zajęła się wczesną humanistyczną i religijną formacją syna, którego następnie powierzyła benedyktynom z przeoratu w Aoście. Anzelm, który jako dziecko - jak opowiada jego biograf - wyobrażał sobie, że dobry Bóg zamieszkuje wysokie, ośnieżone szczyty Alp, miał pewnej nocy sen, że wysłano go do tego wspaniałego królestwa samego Boga, który długo i serdecznie z nim rozmawiał, po czym poczęstował go „śnieżnobiałym chlebem” (tamże, col. 51). Sen ten pozostawił w nim przekonanie, że został powołany do wypełnienia szczytnej misji. Gdy miał piętnaście lat, poprosił o przyjęcie do Zakonu Benedyktynów, ojciec jednak całą swoją władzą sprzeciwił się temu i nie ustąpił nawet wtedy, gdy ciężko chory syn, czując, że koniec jest bliski, błagał o zakonny habit jako ostatnią pociechę. Anzelm powrócił do zdrowia, a potem, po przedwczesnej śmierci matki, przeżywał czas moralnego zagubienia: zaniedbał naukę i porwany ziemską namiętnością, stał się głuchy na napomnienia Boga. Porzucił dom i zaczął włóczęgę po Francji w poszukiwaniu nowych przeżyć. Trzy lata później, gdy dotarł do Normandii, udał się do opactwa Benedyktynów w Bec, przyciągnięty sławą Lanfranka z Pawii, przeora klasztoru. Było to dla niego spotkanie opatrznościowe i decydujące o dalszym jego życiu. Anzelm z zapałem podjął studia pod kierunkiem Lanfranka i w krótkim czasie stał się nie tylko ulubionym uczniem, ale również powiernikiem mistrza. Zapłonęło w nim na nowo jego powołanie zakonne i - po starannym rozważeniu - w wieku 27 lat wstąpił do zakonu i przyjął święcenia kapłańskie. Asceza i studium otworzyły przed nim nowe horyzonty, pozwalając mu odkryć na nowo, i to w znacznie większym stopniu, tę zażyłość z Bogiem, jaką miał jeszcze jako dziecko. Gdy w 1063 r. Lanfrank został opatem w Caen, Anzelm, po trzech zaledwie latach życia monastycznego, mianowany został przeorem klasztoru w Bec i mistrzem klauzurowej szkoły, wykazując się zdolnościami wychowawczymi. Nie lubił metod autorytarnych, porównywał młodych ludzi do małych roślin, które rosną lepiej, kiedy nie są zamknięte w pomieszczeniach, i pozostawiał im „zdrową” swobodę. Był bardzo wymagający wobec samego siebie i wobec innych, gdy chodziło o przestrzeganie wymogów życia monastycznego, lecz zamiast narzucać dyscyplinę, stosował perswazję. Po śmierci opata Erluina, założyciela opactwa w Bec, w lutym 1079 r. Anzelm wybrany został jednogłośnie na jego następcę. Tymczasem wielu mnichów wezwano do Canterbury, by zanieść braciom zza kanału La Manche odnowę, jaka dokonywała się na kontynencie. To dzieło spotkało się z dobrym przyjęciem do tego stopnia, że Lanfrank z Pawii, opat Caen, został nowym arcybiskupem Canterbury i poprosił Anzelma o pozostanie z nim na jakiś czas, aby uczyć mnichów i pomóc mu w trudnej sytuacji, w jakiej znalazła się jego wspólnota kościelna po najeździe Normanów. Pobyt Anzelma okazał się bardzo owocny, zaskarbił on sobie sympatię i szacunek tak, iż po śmierci Lanfranka wybrano go na jego następcę na stolicy arcybiskupiej w Canterbury. Sakrę biskupią przyjął uroczyście w grudniu 1093 r. Anzelm przystąpił od razu energicznie do walki o wolność Kościoła, odważnie domagając się niezależności władzy duchowej od władzy doczesnej. Bronił Kościoła przed bezprawną ingerencją władz politycznych, przede wszystkim królów Wilhelma Rudego i Henryka I, zachętę i poparcie znajdując u papieża, któremu okazywał zawsze śmiałe i serdeczne oddanie. Wierność tę przypłacił w 1103 r. nawet goryczą wygnania ze swej stolicy w Canterbury. Dopiero w 1106 r., gdy król Henryk I wyrzekł się roszczeń udzielania kościelnej inwestytury oraz ściągania podatków kościelnych i konfiskaty mienia Kościoła, Anzelm mógł powrócić do Anglii, radośnie witany przez duchowieństwo i lud. Tak szczęśliwie zakończyła się walka, jaką stoczył orężem wytrwałości, dumy i dobroci. Ten Święty Arcybiskup, który budził wokół siebie podziw, gdziekolwiek się udał, ostatnie lata swego życia poświęcił przede wszystkim moralnej formacji duchowieństwa i intelektualnym badaniom zagadnień teologicznych. Zmarł 21 kwietnia 1109 r., słuchając słów Ewangelii czytanej tego dnia podczas Mszy św.: „Wyście wytrwali przy Mnie w moich przeciwnościach. Dlatego i Ja przekazuję wam królestwo, jak Mnie przekazał je mój Ojciec: abyście w królestwie moim jedli i pili przy moim stole” (Łk 22, 28-30). W ten sposób spełnił się sen o tej tajemniczej uczcie, który w dzieciństwie miał na samym początku swej drogi duchowej. Jezus, który zaprosił go, by siadł przy Jego stole, przyjął św. Anzelma po śmierci do wiecznego królestwa Ojca. „Błagam Cię, Boże, obym mógł Cię poznać, obym Cię kochał, bym mógł się Tobą radować. A jeżeli nie mogę w całej pełni w tym życiu, niech przynajmniej stale postępuję naprzód, aż nadejdzie to w pełni” („Proslogion”, rozdz. 14). Modlitwa ta pozwala zrozumieć mistyczną duszę tego wielkiego Świętego okresu średniowiecza, twórcy teologii scholastycznej, któremu tradycja chrześcijańska przyznała tytuł „Doctor Magnificus”, ponieważ żywił gorące pragnienie zgłębiania tajemnic Bożych, z pełną świadomością jednak, że droga poszukiwania Boga nigdy się nie kończy, przynajmniej na tej ziemi. Jasność i logiczny rygoryzm jego myśli zawsze miały na celu „wzniesienie duszy do kontemplacji Boga” (tamże, „Proemium”). Stwierdził on wyraźnie, że ten, kto chce uprawiać teologię, nie może liczyć jedynie na swą inteligencję, ale musi pielęgnować jednocześnie głębokie przeżywanie wiary. Działalność teologa, według św. Anzelma, rozwija się więc w trzech etapach: wiara - bezinteresowny dar od Boga, który należy przyjąć z pokorą; doświadczenie - które polega na wcieleniu słowa Bożego we własnym codziennym życiu; wreszcie prawdziwe poznanie - które nigdy nie jest owocem ascetycznego rozumowania, lecz kontemplatywną intuicją. Jak najbardziej aktualne pozostają także dziś w tej materii, dla zdrowych badań teologicznych i dla każdego, kto chciałby zgłębić prawdę wiary, jego słynne słowa: „Nie próbuję, Panie, przeniknąć Twojej głębi, gdyż w żadnym razie nie przyrównuję do niej mego intelektu; pragnę jednak, przynajmniej do pewnego stopnia, zrozumieć Twoją prawdę, w którą wierzy i którą kocha moje serce. Nie staram się bowiem zrozumieć, abym uwierzył, ale wierzę, bym zrozumiał” (tamże, 1). Drodzy Bracia i Siostry, miłość do prawdy i nieustanne pragnienie Boga, które naznaczyły całe życie św. Anzelma, niech będą dla każdego chrześcijanina bodźcem do niezmordowanego poszukiwania coraz głębszej jedności z Chrystusem - Drogą, Prawdą i Życiem. Oprócz tego gorliwość, pełen odwagi zapał, który wyróżniał jego pasterską działalność i który przysporzył mu czasem niezrozumienia, goryczy, a nawet wygnania, niech będzie zachętą dla pasterzy, osób konsekrowanych i wszystkich wiernych, by kochać Kościół Chrystusowy, modlić się, pracować i cierpieć dla niego, nie porzucając go nigdy ani nie zdradzając. Niechaj wyjedna nam tę łaskę Dziewica Matka Boża, do której św. Anzelm żywił czułe i synowskie nabożeństwo. „Maryjo, Ciebie serce moje chce miłować - pisze św. Anzelm - Ciebie język mój pragnie żarliwie sławić”.