Łukasz Krzysztofka: 2 października Kościół w liturgii wspomina Aniołów Stróżów. Już małe dzieci znają modlitwę „Aniele Boży, stróżu mój”. Ale właściwie kim są aniołowie?

Ks. prof. Tomasz Stępień: Aniołowie są istotami duchowymi, które zostały stworzone przez Boga. Nie są oni rzeczami, tylko osobami, które komunikują się między sobą, myślą, mają własne pragnienia i są od ludzi o wiele doskonalsi.

Jaka jest natura anioła?

Przede wszystkim jest ona duchowa. Oznacza to, że aniołowie nie posiadają ciała i to, co wiemy o naturze aniołów, wnioskujemy z ich duchowej natury. Oni myślą w trochę inny sposób od ludzi, w sposób oczywiście doskonalszy, ale rzeczy szczegółowe poznają właśnie od strony rzeczy duchowych, ogólnych. Ich wola również jest taka, że nie chcą rzeczy związanych z materią, bo dla nich materia to jest coś mniej doskonałego. Dlatego, że nie mają materii, inne są ich uczucia. W zasadzie nie mają uczuć, jakie człowiek posiada, nie posiadają ludzkich emocji, natomiast posiadają emocje na wyższym poziomie, jak wyższe uczucia woli, czyli radość, smutek. W związku z ich duchową naturą ich pragnienia też są doskonalsze.

Od którego momentu życia człowieka towarzyszy mu Anioł Stróż?

W historii Kościoła pojawiały się pomysły, że Anioł Stróż towarzyszy człowiekowi od momentu chrztu. Zwyciężyło jednak przekonanie, że aniołowie są stróżami wszystkich ludzi, nawet tych, którzy są nieochrzczeni. Bóg w swojej dobroci chce otaczać opieką ludzi, którzy nie są nawet chrześcijanami, bo przecież wszystkich stworzył. Z tego wynika, że Anioł Stróż towarzyszy człowiekowi od chwili urodzenia. Ówczesna wiedza medyczna skłaniała teologów, np. św. Tomasza z Akwinu, do wyrażenia przekonania, że przed urodzeniem strzeże dziecka anioł stróż matki. Dzisiaj możemy śmiało powiedzieć, że Anioł Stróż towarzyszy człowiekowi od momentu poczęcia, a nie od urodzenia, ponieważ wiemy, że stajemy się ludźmi w chwili poczęcia i od tego momentu człowiek ma własne DNA, nie jest częścią organizmu matki.

Aniołów jest więcej niż ludzi?

Tak. Ponownie odwołam się do św. Tomasza z Akwinu, który mówił, że aniołowie, którzy są doskonalsi od ludzi, są częścią doskonałego Wszechświata, który stworzył Bóg. A w doskonałym Wszechświecie, doskonałych części tego świata musi być więcej, więc aniołów są olbrzymie ilości. Apokalipsa np. powie o tysiącach, czyli podaje wielkie liczby. Już starożytni autorzy chrześcijańscy interpretowali te teksty w taki sposób, że mówią one o bardzo dużej, ale skończonej liczbie aniołów.

Co św. Tomasz z Akwinu mówił o funkcjach aniołów?

Aniołowie przede wszystkim spełniają te funkcje, do których Bóg ich powołuje. Najwyżsi aniołowie pełnią rolę dworu Boga, są blisko Boga. Jeszcze w średniowieczu wyobrażano sobie, że tak, jak król czy ten, który rządzi potrzebuje dworu czy świty, która wykonuje rozmaite zdania związane z rządzeniem, tak ci najwyżsi aniołowie pełnią podobne funkcje będąc blisko Boga. A niższych aniołów Bóg posyła w zależności od tego, jakie zadanie im wyznacza. Aniołowie przede wszystkim mają za zadanie opiekę nad stworzeniem materialnym i to nie tylko nad ludźmi. Według tradycji teologicznej aniołowie opiekują się stworzeniem, przyrodą. Swoich aniołów stróżów posiadają narody, diecezje, parafie. Aniołowie też zawsze są tam, gdzie jest Chrystus, dlatego też łączy się ich funkcje z adoracją Najświętszego Sakramentu – przy tabernakulach mamy często wyobrażenie aniołów.

Aniołowie podzieleni są na chóry, m.in. Serafini, Cherubini, Trony, Zwierzchności, Władze. Czy to oznacza, że wśród aniołów panuje hierarchia?

W tej kwestii trzeba zachować ostrożność, dlatego, że wśród aniołów jest różnica doskonałości. Choć dwoje ludzi należy do jednego gatunku i nie różnią się w człowieczeństwie, to jednak dwaj aniołowie różnią się ze sobą w swoim „anielstwie” – jeden musi być doskonalszy od drugiego. Jeśli mówimy o hierarchii aniołów, to trzeba bardzo uważać dlatego, że słowo „hierarchia” zostało wymyślone jeszcze w starożytności przez Ojca Kościoła – Pseudo Dionizego Areopagitę. On napisał traktat „Hierarchia anielska”. Według niego hierarchia to nie jest coś, co jest związane z doskonałością aniołów, tylko z zadaniami, jakie Bóg im przydziela. Hierarchia to jest ustrój nieba, czyli sposób, w jaki Bóg zorganizował rządzenie światem.

Czyli są różne funkcje aniołów?

Zgadza się, czyli np. gdy mówimy o serafinach, to nie jest nazwa stopnia doskonałości aniołów, ale nazwa funkcji, tego, co robią. Oni są przy tronie Bożym i płoną jak ogień. Stąd nazwa serafini. Czyli wszystkie dziewięć nazw z Pisma Świętego, które są nazwami chórów anielskich, to są nazwy ich funkcji.

Czy Maryja, jako Matka Boga, przewyższa godnością aniołów?

Aniołowie są wobec Chrystusa i On jest w centrum świata anielskiego, a Matka Boża z racji bycia Matką Jezusa jest Królową Aniołów. Dlatego godność Matki Bożej sprawia, że aniołowie są jakby mniejsi, ale musimy pamiętać, że cały czas w Bożej ekonomii jest porządek łaski i porządek natury. W porządku natury Matka Boża jest człowiekiem, czyli jest mniej doskonała od aniołów. Natomiast jest jeszcze porządek łaski. Zatem pod względem natury Matka Boża jest oczywiście niższa od aniołów, ale pod względem łaski ich przewyższa.

Dlaczego warto modlić się do swojego Anioła Stróża?

Dlatego, że jest on naszym pomocnikiem, który został nam dany przez Boga. Skoro Bóg wyznacza nam pomocnika, który jest bardzo mocny i który jest dla nas, to Bóg wie, co robi, wie jakiej pomocy potrzebujemy. My z jednej strony czasami mamy pretensje do aniołów stróżów, że za słabo nas bronią, bo nam się różne rzeczy zdarzają, ale z drugiej strony nie wiemy, przed czym aniołowie stróżowie nas obronili. Przypuszczam, że w niebie się dowiemy, jak wiele zawdzięczamy naszym aniołom stróżom.

Odczuwa Ksiądz na co dzień opiekę Anioła Stróża?

Tak, bardzo. Często modlę do swojego Anioła Stróża, już samo naukowe zajmowanie się aniołami uświadamia mi nieustannie, jak to jest ważne, żeby się do aniołów modlić. Bardzo często z nimi modlitewnie się kontaktuję. Wiem, że Anioł Stróż jest i działa. Świadomość tego jest wystarczająca i pomaga też w codziennych sprawach. Mam przekonanie, iż wszystkie rzeczy dzieją się tak, jak dziać się powinny, że lepiej nie mogą się dziać, bo Anioł Stróż działa w moim życiu.